Ngai thờ
NGAI THỜ GỖ SƠN SON THẾP VÀNG
Niên đại: Thế kỷ XVII, là đồ thờ tự của miếu Hai Thôn, xã Vạn Xuân, tỉnh Hưng Yên được sưu tầm về Bảo tàng tỉnh vào trước những năm 1999.
Miếu Hai Thôn thuộc địa phận xã Vạn Xuân, tỉnh Hưng Yên thờ vua Lý Nam Đế và Hoàng hậu Đỗ Thị Khương, đã được Bộ Văn hóa cấp bằng di tích lịch sử vào năm 1986, nơi có nhiều đồ thờ tự cổ được lưu giữ tại Bảo tàng Trung ương và địa phương.
Ngai được chạm khắc công phu, tinh xảo, là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo chứa đựng giá trị lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kĩ thuật chạm khắc trên loại hình đồ thờ làm bằng gỗ thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVII. Ngai có kích thước lớn, hình dáng cân đối, hài hòa, gồm 4 phần chính: Tay ngai, thân ngai, bệ ngai và phần đề ngai.
Hoa văn trang trí trên ngai thờ sơn son thếp vàng có đề tài phong phú. Tổng thể ngai thờ được tạo tác bởi 156 hình tượng rồng. Đây là con vật chủ đạo trên tất cả các mảng trang trí. Rồng được trang trí theo những đồ án cụ thể như: “Long ẩn vân”, “Lưỡng long chầu nhật”, “Lưỡng long chầu hoa cúc”, “Trúc hóa long”... Ngoài chủ đề rồng, ngai thờ còn chạm khắc nhiều chủ đề về hoa văn hoa lá, giáo mác, linh thú, tiêu biểu như: 299 hoa sen cách điệu, 33 hoa cúc, 60 hoa chanh, 65 dây lá, hoa trúc, linh thú, vân mây lửa, ngọc báu... là những đề tài mang đậm yếu tố của nghệ thuật Phật giáo và Nho giáo.
631 họa tiết trang trí trên ngai thờ, với sự sử dụng kỹ thuật chạm khắc điêu luyện, bố cục hài hòa... đã tạo nên một tác phẩm đặc trưng và đại diện cho nghệ thuật thời Lê Trung Hưng về đồ gỗ sơn son thếp vàng.
Ngai thờ phản ánh trình độ chạm khắc gỗ điêu luyện, có sự phối kết hợp giữa kỹ thuật chạm lộng, trổ thủng, chạm bong kênh, đường chạm khắc sắc sảo, chau chuốt, được bố cục chặt chẽ, vừa mang tính phóng khoáng, nhưng đăng đối, vừa thật, vừa ảo, tạo nên những lớp hoa văn tầng tầng, lớp lớp, tôn lên từng chi tiết cùng với màu sắc của kỹ thuật sơn son, thếp vàng. Tất cả làm nên sự khác biệt của ngai thờ hiện đang được trưng bày ở Bảo tàng Hưng Yên (cơ sở 2) so với những hiện vật đồng dạng, cùng thời và trở thành một tác phẩm độc nhất vô nhị, riêng khác trong kho tàng điêu khắc gỗ Việt Nam.
Ngày 15/01/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 88/QĐ-TTg công nhận Ngai thờ gỗ sơn son thếp vàng là Bảo vật quốc gia.
